Z dziejów mrocznego Ordensburga nad Krosinem

wieczór43-il02-thumbTowarzystwo Miłośników Miasta Lubonia zaprasza na czterdziesty trzeci Wieczór Historyczny w piątek 21 listopada 2014 roku o godz. 18.00 do Urzędu Miasta Luboń przy placu Edmunda Bojanowskiego 2.

Gościem spotkania, w sali sesyjnej, będzie tym razem Jarosław Leszczełowski, który wygłosi prelekcję „Z dziejów mrocznego Ordensburga nad Krosinem”. Gdzieś na uboczu nowoczesnej cywilizacji, nad urokliwym jeziorem Krosino, położonym między Złocieńcem a Siemczynem znajduje się obiekt, który należy do najbardziej intrygujących i tajemniczych na całym terenie Pomorza Zachodniego. Każdego, kto zapędzi się w te strony, może zaskoczyć widok dwóch strzelistych wież, które ktoś obrazowo porównał do tolkienowskiej wieży Barad-dur w krainie Mordoru. Im bardziej zagłębimy się w historię tego obiektu, tym bardziej doceniać będziemy trafność tego porównania.

Ordensburg (zamek zakonny) nazywany był wcześniej Parteiburgiem (zamek partyjny) lub Schulungsburgiem (zamek szkoleniowy). Te trzy nazwy właściwie oddają jego przeznaczenie; był to więc partyjny ośrodek szkoleniowy dla młodej kadry NSDAP. Nazwa „Ordensburg” wskazuje na charakter tego szkolenia, którego celem miało być ukształtowanie masy bezwarunkowo oddanych Hitlerowi „zakonników” i „bojowników światopoglądowych”. Fritz A. Heinen określił ordensburgi jako „monumentalne ślady obłędnego i niezwykłego eksperymentu służącego manipulowaniu ludźmi w interesie przestępczego reżimu”.

Budowę nazistowskich ośrodków szkoleniowych finansował początkowo Niemiecki Front Pracy (DAF), który powstał w miejsce wcześniej rozwiązanych związków zawodowych. Miały to być dość prymitywne obiekty, złożone głównie z baraków mieszkalnych. Dopiero architekt Hermann Geissler przekonał władze DAF, że kształcenie nazistowskiej elity wymaga wspanialszych budowli. W ten sposób powstały trzy wielkie ośrodki szkoleniowe, nazywane ordensburgami, które nawiązywały nazwą i wyglądem do średniowiecznych twierdz zakonu krzyżackiego. Ośrodek w Sonthofen (w południowej Bawarii, na skraju Alp w krainie Allgaeu, między Kempten i Oberstdorfem) zaprojektował wspomniany Geissler, a dwa pozostałe – w Vogelsang (w górach Eifel, na zachodnim skraju Niemiec w Nadrenii Północnej Westfalii, na południe od miasta Duerren) i w Złocieńcu – Klemens Klotz. Planowano też utworzenie dwóch następnych ordensburgów: w Malborku i w okupowanej Polsce, w Kazimierzu koło Krakowa (Weichselburg – Zamek Wiślany).

Nazwa ośrodka ewoluowała na przestrzeni lat: początkowo ośrodek nazywano Ordensburg am Krossinsee, co znaczyło Zamek Zakonny nad Krosinem, a 16 maja 1941 roku przyjęto oficjalną, wydłużoną nazwę: NZ Ordensburg. Die Falkenburg am Krossinsee, czyli Narodowosocjalistyczny Zamek Zakonny Falkenburg nad Krosinem; powszechnie stosowano też skrót Kroessinsee lub Croessinsee.

Pompatyczne otwarcia niedokończonych jeszcze ośrodków odbyły się jednocześnie 24 kwietnia 1936 roku, przy czym Ordensburg nad Krosinem otwierał osobiście Adolf Hitler.

Prelekcja w trakcie 43. Wieczoru Historycznego będzie rodzajem wirtualnej wycieczki po zachowanym do dziś Ordensburgu nad Krosinem, w celu opisania jego historii i architektury. W ramach wprowadzenia autor opowie też o najciekawszych epizodach z dziejów Pojezierza Drawskiego.

Jarosław Leszczełowski (1963) ukończył studia informatyczne na Uniwersytecie Bundeswehry w Monachium. Od wielu lat zajmuje się historią Pojezierza Drawskiego. Jest autorem dwunastu książek o dziejach tego regionu, w tym z Rolfem Sawińskim „Od nazistowskiej twierdzy do polskich koszar. Historia obiektu w Budowie koło Złocieńca”. W 2012 roku po trzydziestu latach powrócił w swoje rodzinne strony. Pracuje w Gdańsku jako menadżer IT. W dniu 28 lutego 2007 roku Rada Miasta Złocieniec nadała mu tytuł Honorowego Obywatela Miasta i Gminy Złocieniec.

Wstęp jest bezpłatny. Serdecznie zapraszamy!

© Przemysław Maćkowiak

 

Gościem Towarzystwa Miłośników Miasta Lubonia w trakcie 43. Wieczoru Historycznego będzie Jarosław Leszczełowski (z prawej), który wygłosi prelekcję „Z dziejów mrocznego Ordensburga nad Krosinem”. Jest on między innymi współautorem książki „Od nazistowskiej twierdzy do polskich koszar” omawiającej ten wyjątkowy zespół architektoniczny z lat Trzeciej Rzeszy. Fot. © Przemysław Maćkowiak

Gościem Towarzystwa Miłośników Miasta Lubonia w trakcie 43. Wieczoru Historycznego będzie Jarosław Leszczełowski (z prawej), który wygłosi prelekcję „Z dziejów mrocznego Ordensburga nad Krosinem”. Jest on między innymi współautorem książki „Od nazistowskiej twierdzy do polskich koszar” omawiającej ten wyjątkowy zespół architektoniczny z lat Trzeciej Rzeszy. Fot. © Przemysław Maćkowiak

W lipcu 2014 roku członkowie Towarzystwa Miłośników Miasta Lubonia mieli możliwość obejrzenia pomorskiego Ordensburga. Jest to jeden z trzech zespołów tego typu zrealizowanych na obszarze Trzeciej Rzeszy i pierwotnie przeznaczonych dla kształcenia kierowniczych kadr partyjnych Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP). Fot. © Mark Krol

W lipcu 2014 roku członkowie Towarzystwa Miłośników Miasta Lubonia mieli możliwość obejrzenia pomorskiego Ordensburga. Jest to jeden z trzech zespołów tego typu zrealizowanych na obszarze Trzeciej Rzeszy i pierwotnie przeznaczonych dla kształcenia kierowniczych kadr partyjnych Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP). Fot. © Mark Krol

Kamień węgielny pod „twierdzę zakonną” nad jeziorem Krosino wmurowano w 1934 roku, a uroczyście otwarto ją 24 kwietnia 1936 roku w obecności Adolfa Hitlera. Projektantem założenia był architekt Klemens Klotz. Fot. © Przemysław Maćkowiak

Kamień węgielny pod „twierdzę zakonną” nad jeziorem Krosino wmurowano w 1934 roku, a uroczyście otwarto ją 24 kwietnia 1936 roku w obecności Adolfa Hitlera. Projektantem założenia był architekt Klemens Klotz. Fot. © Przemysław Maćkowiak

W pobliżu placu sportowego zachował się kamienny postument, na którym miała stanąć brązowa rzeźba autorstwa profesora Mellera. Fot. © Monika Warchalewska

W pobliżu placu sportowego zachował się kamienny postument, na którym miała stanąć brązowa rzeźba autorstwa profesora Mellera. Fot. © Monika Warchalewska

Obecnie na tym terenie stacjonuje 2. Brygada Zmechanizowana Legionów i wstęp na ten teren bez specjalnej zgody nie jest możliwy. Fot. © Mark Krol

Obecnie na tym terenie stacjonuje 2. Brygada Zmechanizowana Legionów i wstęp na ten teren bez specjalnej zgody nie jest możliwy. Fot. © Mark Krol

Opublikowano w kategorii Artykuły, Media i prasa, Wieczory historyczne.