Architektura dawnych fabryk w Luboniu

fabryki-konwersatorium-il02-thumbTowarzystwo Miłośników Miasta Lubonia w imieniu organizatorów serdecznie zaprasza na spotkanie z Przemysławem Maćkowiakiem poświęcone architekturze dawnych fabryk w Luboniu. Odbędzie się ono w ramach Lubońskiego Konwersatorium Historycznego w poniedziałek 26 października 2015 roku o godz. 19.00 w Bibliotece Miejskiej w Luboniu przy ulicy Żabikowskiej 42.

Przemysław Maćkowiak, z wykształcenia historyk sztuki oraz automatyk i robotyk, specjalizuje się nie tylko w dziewiętnastowiecznych fortyfikacjach, ale również w  poprzemysłowym dziedzictwem kulturowym. Prowadzone przez niego Towarzystwo Miłośników Miasta Lubonia było organizatorem kilku monograficznych wystaw poświęconych architekturze dawnych lubońskich fabryk, starając się od wielu lat zwracać uwagę na jej niedoceniane walory oraz wyjątkową wartość. Tym razem spotkanie będzie miało charakter przede wszystkim dyskusji z uczestnikami, choć też nie zabraknie tytułem wprowadzenia prelekcji o zabytkach tego typu w naszym mieście. Organizatorem konwersatorium jest Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe Forum Lubońskie oraz Biblioteka Miejska w Luboniu.

Fabrykę Przetworów Ziemniaczanych A.C. Koehlmanna zrealizowano w latach 1902-1904 w duchu secesji, a jej budowa spowodowała dynamiczny rozwój trzech pobliskich osad: Lubonia, Żabikowa i Lasku. Prowincja poznańska bowiem od lat siedemdziesiątych XIX wieku była jednym z głównych dostawców żywności dla szybko rozwijającego się oraz uprzemysłowionego Cesarstwa Niemieckiego. Dominowały tutaj uprawy ziemniaków i buraków cukrowych, stąd też najszybciej rozwijał się przemysł spożywczy oraz spirytusowy, nie bez znaczenia były także niskie koszty robocizny.

W tym samych latach powstała Fabryka Drożdży G. Sinnera z Grünwinkel. Zbudowana w duchu historyzmu składała się początkowo ze słodowni ze spichlerzem, wytwórni drożdży oraz gorzelni. Zrealizowano również niewielkie osiedle pracownicze przeznaczone dla wykwalifikowanej kadry.

Prędko łatwo i smacznie gotować – jest to hasło, które powinno pociągać każdą gospodynię, czy to Panią domu, czy kucharkę. Wykonać to pozornie trudne zadanie dopomogą Jej w pierwszym rzędzie znakomite wyroby marki „Luba”. W taki sposób w połowie lat trzydziestych ubiegłego wieku zachęcała do zakupów swoich produktów Lubońska Fabryka Drożdży S.A., będąca spadkobierczynią Fabryki Drożdży G. Sinnera. Jednak ze względu na różnorodne uwarunkowania, Oddział Spożywczy zlikwidowano, a wyposażenie wraz ze znakiem towarowym „Luba” sprzedano prywatnemu przedsiębiorcy z Lubonia Janowi Dobremu. Ten przeniósł produkcję do nowego budynku zrealizowanego w 1938 roku w Luboniu przy obecnej ulicy Powstańców Wielkopolskich.

Zbudowana w latach 1909-1914 awangardowa fabryka superfosfatu i kwasu siarkowego pierwotnie należąca do koncernu Moritza Milcha & Co. odznaczała się wyjątkowymi walorami architektonicznymi. Ten jeden z najnowocześniejszych zakładów tego typu w Europie zaprojektował słynny architekt Hans Poelzig w duchu modernizmu (zdjęcie lubońskich zakładów można znaleźć w każdym europejskim podręczniku omawiającym architekturę XX wieku). Ekspresjonistyczna architektura fabryki była surowa, nieco archaizująca, operowała masą i wielkimi płaszczyznami. Kontrastowała z łagodnym i płaskim krajobrazem nadwarciańskich pól. Natomiast zabudowa mieszkalna w przeciwieństwie do budynków fabrycznych, była pełna ciepła i humanizmu.

Wstęp jest bezpłatny. Serdecznie zapraszamy!

© Przemysław Maćkowiak

 

Fabrykę Przetworów Ziemniaczanych A.C. Koehlmanna zrealizowano w latach 1902-1904 w Luboniu. Na zdjęciu pozostałości krochmalni II z suszarnią, z prawej budynek mieszkalny przy ulicy Armii Poznań. Fot. ©  Przemysław Maćkowiak.

Fabrykę Przetworów Ziemniaczanych A.C. Koehlmanna zrealizowano w latach 1902-1904 w Luboniu. Na zdjęciu pozostałości krochmalni II z suszarnią, z prawej budynek mieszkalny przy ulicy Armii Poznań. Fot. © Przemysław Maćkowiak.

Wnętrze syropiarni z 1925 roku wchodzącej w skład Fabryki Przetworów Ziemniaczanych. Fot. © Przemysław Maćkowiak.

Wnętrze syropiarni z 1925 roku wchodzącej w skład Fabryki Przetworów Ziemniaczanych. Fot. © Przemysław Maćkowiak.

Największą katastrofą w Luboniu była wybuch dekstryniarni Fabryki Przetworów Ziemniaczanych w dniu 22 lutego 1972 roku, w której zginęło w sumie 17 osób. Zbiory © Przemysława Maćkowiaka.

Największą katastrofą w Luboniu była wybuch dekstryniarni Fabryki Przetworów Ziemniaczanych w dniu 22 lutego 1972 roku, w której zginęło w sumie 17 osób. Zbiory © Przemysława Maćkowiaka.

Najstarsze budynki Fabryki Drożdży G. Sinnera z lat 1902-1904 to słodownia oraz drożdżownia (w głębi z prawej), z lewej fragment siłowni. Fot. © Przemysław Maćkowiak.

Najstarsze budynki Fabryki Drożdży G. Sinnera z lat 1902-1904 to słodownia oraz drożdżownia (w głębi z prawej), z lewej fragment siłowni. Fot. © Przemysław Maćkowiak.

Od 2009 roku w budynkach Fabryki Drożdży odbywają się przedstawienia Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego Malta w ramach Malta Bis. Na zdjęciu „Rabin Maharal i Golem” Asocjacji 2006 w reżyserii Lecha Raczaka, w głębi elewacja słodowni. Fot. © Przemysław Maćkowiak.

Od 2009 roku w budynkach Fabryki Drożdży odbywają się przedstawienia Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego Malta w ramach Malta Bis. Na zdjęciu „Rabin Maharal i Golem” Asocjacji 2006 w reżyserii Lecha Raczaka, w głębi elewacja słodowni. Fot. © Przemysław Maćkowiak.

Okładka reklamowego wydawnictwa „Luby” wydanego w połowie lat trzydziestych XX wieku. Zbiory © Przemysława Maćkowiaka.

Okładka reklamowego wydawnictwa „Luby” wydanego w połowie lat trzydziestych XX wieku. Zbiory © Przemysława Maćkowiaka.

Artykuł z „Głosu Wielkopolskiego” relacjonujący wystawę Niezwykłe dzieje fabryki proszków do pieczywa Luba mającej miejsce w 2012 roku w holu Urzędu Miasta Luboń. Zbiory © Przemysława Maćkowiaka.

Artykuł z „Głosu Wielkopolskiego” relacjonujący wystawę Niezwykłe dzieje fabryki proszków do pieczywa Luba mającej miejsce w 2012 roku w holu Urzędu Miasta Luboń. Zbiory © Przemysława Maćkowiaka.

Fabryka Chemiczna Moritz Milch & Co. zaprojektowana przez Hansa Poelziga i zrealizowana w Luboniu w latach 1909-1914. Widok z 1911 roku na fabrykę superfosfatu. Zbiory © Przemysława Maćkowiaka.

Fabryka Chemiczna Moritz Milch & Co. zaprojektowana przez Hansa Poelziga i zrealizowana w Luboniu w latach 1909-1914. Widok z 1911 roku na fabrykę superfosfatu. Zbiory © Przemysława Maćkowiaka.

Wschodnia część magazynu superfosfatu Fabryki Chemicznej. Fot. © Przemysław  Maćkowiak.

Wschodnia część magazynu superfosfatu Fabryki Chemicznej. Fot. © Przemysław Maćkowiak.

Zabudowa osiedla mieszkalnego Fabryki Chemicznej w trakcie jesiennego spaceru z uczniami Szkoły podstawowej nr 3 w Luboniu noszącej zaszczytne imię generała dywizji Tadeusza Kutrzeby. W środku widoczny pomnik Siewcy wykonany w 1923 roku przez artystę Marcina Rożka. Fot. © Przemysław  Maćkowiak.

Zabudowa osiedla mieszkalnego Fabryki Chemicznej w trakcie jesiennego spaceru z uczniami Szkoły podstawowej nr 3 w Luboniu noszącej zaszczytne imię generała dywizji Tadeusza Kutrzeby. W środku widoczny pomnik Siewcy wykonany w 1923 roku przez artystę Marcina Rożka. Fot. © Przemysław Maćkowiak.

Na spotkaniu będą dostępne ostatnie egzemplarze publikacji „Luboń na dawnych pocztówkach”.

Na spotkaniu będą dostępne ostatnie egzemplarze publikacji „Luboń na dawnych pocztówkach”.

Opublikowano w kategorii Artykuły, Imprezy i rekonstrukcje, Media i prasa.