Baterie nadbrzeżne w Estonii

militarnaestonia (6)Wiosną 2013 roku z Przemysławem i Piotrem z Towarzystwa Miłośników Miasta Lubonia odwiedziliśmy Estonię. Wyjazd ten był kontynuacją zeszłorocznej wycieczki po Kurlandii, której fortyfikacje i inne obiekty militarne zrobiły na nas duże wrażenie.

Zwiedzanie Estonii rozpoczęliśmy od wyspy Sarema (Ozylia), tam też w jej stolicy Kuressaare mieliśmy kwaterę. Informacje o interesujących nas obiektach z militarnej historii tej części wybrzeża Morza Bałtyckiego czerpaliśmy z publikacji nieocenionego badacza tych rejonów Jurija Melkonowa. Jego publikacje takie jak „Пушки Курляндского берега” czy „Батареи Моонзунда” stały się dla nas swoistym przewodnikami po okolicach i ich historii, a przy okazji dały możliwość przypomnienia sobie języka rosyjskiego.

Wyspa Sarema (Ozylia) nazywana bywa często „Bałtyckim Gibraltarem” ze względu na jej silne zmilitaryzowanie, które osiągnęło swoje apogeum za czasów Związku Radzieckiego, kiedy to umiejscowiono tam kilkadziesiąt baz wojskowych, a miejscową ludność dotknęły restrykcje, szczególnie w swobodnym poruszaniu się po wyspie. Nas jednak najbardziej interesowała militarna przeszłość Archipelagu Zachodnioestońskiego z okresu obu wojen światowych. Wysunięty na południowy-zachód półwysep Sorve nadawał się na idealne miejsce dla budowy baterii nadbrzeżnych blokujących Cieśninę Kolka. Tam też powstał cały ich szereg, poczynając od rosyjskiej baterii 4 armat 305 mm, następnie wybudowanej za „pierwszej okupacji sowieckiej” baterii armat 180 mm w dwóch dwudziałowych wieżach oraz typowej dla okresu „zimnej wojny” Baterii Artylerii Stałej (zwanej popularnie „BASem”) o charakterystycznym dla niej kalibrze 152 mm. Podobnie silnie zabezpieczono cieśninę oddzielająca Saremę od Hiumy, lecz tym razem 4 armaty 180 mm umieszczono w pojedynczych wieżach. Rozwój broni rakietowej od lat 50-tych XX wieku spowodował zastąpienie przez nią klasycznej artylerii, lecz baterie rakiet do zwalczania okrętów ziemia-woda lokowano często w pobliżu dawnych działobitni. Nie zapomniano oczywiście o obronie przeciwlotniczej, instalując w centralnej części Saremy rakiety systemu S-200.

Położona u wejścia do Zatoki Fińskiej wyspa Hiuma także otrzymała baterię armat 180 mm w dwóch dwudziałowych wieżach, którą wybudowano w latach 1940-1941. Polecamy ją do zwiedzania ze wzglądu na bardzo dobry stan zachowania, szczególnie stanowiska kierowania ogniem oraz piękne widoki na morze. Nieopodal znajduje się BAS dla armat 130 mm z reliktami wyposażenia wewnątrz obiektów oraz dostępną dla zwiedzających wieżą dowodzenia.

Wybrzeża Zatoki Fińskiej na wschód i zachód od Tallinna również starano się zabezpieczyć artylerią nadbrzeżną, lecz najciekawsze jej obiekty położone są wyspach, które poza sezonem turystycznym są trudno dostępne. Dlatego skoncentrowaliśmy się na zwiedzaniu fortyfikacji w rejonie portu Paldiski oraz odwiedzenia nowoczesnego, niedawno otwartego muzeum morskiego w stolicy Estonii, które gorąco polecamy (www.lennusadam.eu).

Więcej o naszych wycieczkach do krajów nadbałtyckich będzie można dowiedzieć się podczas jednego z Wieczorów Historycznych organizowanych cyklicznie w Luboniu.
O szczegółach spotkania poinformujemy w oddzielnym komunikacie.

© Michał Budnik

Wyspa Sarema (Ozylia). Stanowiska rosyjskiej baterii nadbrzeżnej dla armat 305 mm na Półwyspie Sorve. Fot. M. Budnik.

Wyspa Sarema (Ozylia). Stanowiska rosyjskiej baterii nadbrzeżnej dla armat 305 mm na Półwyspie Sorve.
Fot. M. Budnik.

Radziecka bateria nadbrzeżna nr 317 położona w północnej części wyspy Sarema (Ozylia). Stanowisko armaty 180 mm, która umieszczona była w wieży typu okrętowego. Fot. M. Budnik.

Radziecka bateria nadbrzeżna nr 317 położona w północnej części wyspy Sarema (Ozylia). Stanowisko armaty 180 mm, która umieszczona była w wieży typu okrętowego. Fot. M. Budnik.

Jedno ze stanowisk radzieckiej baterii nadbrzeżnej nr 317 dla 4 armat 180 mm w wieżach typu okrętowego. Po lewej na dawnej osi obrotu wieży pomnik ku czci bohaterów Wielkiej Wojny Ojczyźnianej. Fot. P. Gawełko.

Jedno ze stanowisk radzieckiej baterii nadbrzeżnej nr 317 dla 4 armat 180 mm w wieżach typu okrętowego. Po lewej na dawnej osi obrotu wieży pomnik ku czci bohaterów Wielkiej Wojny Ojczyźnianej. Fot. P. Gawełko.

Wejście do obiektu dowodzenia radzieckiej rakietowej baterii przeciwlotniczej systemu S-200, położonego w centralnej części wyspy Sarema (Ozylia). W głębi widoczny fragment ziemnego stanowiska bojowego. Fot. M. Budnik.

Wejście do obiektu dowodzenia radzieckiej rakietowej baterii przeciwlotniczej systemu S-200, położonego w centralnej części wyspy Sarema (Ozylia). W głębi widoczny fragment ziemnego stanowiska bojowego.
Fot. M. Budnik.

Schron dowodzenia radzieckiej baterii nadbrzeżnej nr 316 położona na półwyspie Tahkuna (Hiuma). W głębi widoczne wejście do Zatoki Fińskiej. Fot. M. Budnik.

Schron dowodzenia radzieckiej baterii nadbrzeżnej nr 316 położona na półwyspie Tahkuna (Hiuma).
W głębi widoczne wejście do Zatoki Fińskiej. Fot. M. Budnik.

Jedno ze stanowisk radzieckiej baterii nadbrzeżnej nr 316 zlokalizowanej na wyspie Hiuma. Cztery armaty 180 mm umieszczono po dwie w wieżach typu okrętowego. Fot. M. Budnik.

Jedno ze stanowisk radzieckiej baterii nadbrzeżnej nr 316 zlokalizowanej na wyspie Hiuma.
Cztery armaty 180 mm umieszczono po dwie w wieżach typu okrętowego. Fot. M. Budnik.

Wieża dowodzenia radzieckiej baterii artylerii stałej z lat 50-tych XX wieku położonej w rejonie portu Paldiski. Fot. M. Budnik.

Wieża dowodzenia radzieckiej baterii artylerii stałej z lat 50-tych XX wieku położonej w rejonie portu Paldiski.
Fot. M. Budnik.

Zwiedzanie Hiumy ułatwiają tablice informacyjne ustawione przy najciekawszych obiektach, na których zaznaczono wszystkie wybudowane na wyspie baterie. Fot. M. Budnik.

Zwiedzanie Hiumy ułatwiają tablice informacyjne ustawione przy najciekawszych obiektach, na których zaznaczono wszystkie wybudowane na wyspie baterie. Fot. M. Budnik.

Również poszczególne obiekty oznaczono jako pomnik architektury militarnej. Fot. M. Budnik.

Również poszczególne obiekty oznaczono jako pomnik architektury militarnej. Fot. M. Budnik.

 

 

Opublikowano w kategorii Artykuły.